Image Image Image Image Image Image Image Image Image

Momentum voor een rijksherbestemmer

02/04/2015 | By | No Comments

Herbestemmen is het nieuwe bouwen. De gebouwen van morgen en van overmorgen staan er al, daar is praktisch iedereen het over eens. Alleen staan ze nog te vaak leeg. Gezocht: een rijksherbestemmer.

Twee bijeenkomsten in de tweede helft van maart markeerden het momentum: rijksbouwmeester Frits van Dongen nam afscheid en het oude H-team maakte plaats voor het nieuwe Herbestemmingsteam (H-team). Bij beide gelegenheden sprak minister Stef Blok van Wonen en Rijksdienst. Hij wil ‘blijven duwen’ en kijken ‘waar ik wetgeving kan aanpassen’ ten gunste van herbestemming. ‘Maak vooral heel veel lawaai’, zei hij tegen de verse H-teamleden.

Dit jaar heeft de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed de 865ste subsidie verstrekt voor onderzoek naar herbestemming van een gebouw, meldde directeur Cees van ’t Veen op de laatste bijeenkomst. Twee derde van die plannen is al in uitvoering of er zal serieus op worden ingezet.

Een ander gegeven: Per jaar zal de komende decennia slechts een half procent van de gebouwenvoorraad als nieuwbouw worden toegevoegd. ‘Wie naar een luchtfoto van 2035 kijkt, zal praktisch hetzelfde zien als een foto anno nu. De primaire opgave is het bestaande, zeker in het licht van de dalende bevolkingsgroei en onze wens om zuinig om te springen met de ruimte’, aldus Duco Stadig, voorzitter van het oude H-team.
Ook de laatste rijksbouwmeester Frits van Dongen plaatste zijn periode in het teken van de groeiende leegstand en noodzaak tot herbestemming. ‘We zijn uitgebouwd’, was niet voor niets zijn slogan, al was deze wat ingekort (de toevoeging ‘voor de speculatie’ sneuvelde in de kranten). Van Dongen was lid van het H-team, een denktank met de trekken van een actiegroep bestaande uit ontwerpers, erfgoeddeskundigen en ontwikkelaars uit de wereld van commercie, erfgoed en corporaties. Dit team heeft de afgelopen vijf jaar gefungeerd als ‘Aanjagers van herbestemming’ (titel van het boek waarin zij terug- en vooruitblikken). Op voorzet van dit H-team onder leiding van oud-wethouder van Amsterdam, Duco Stadig, zijn de grootste wettelijke obstakels voor herbestemming weggehaald.

Debat in De Nieuwe Stad

Debat in De Nieuwe Stad, Amersfoort. foto: Joost Enkelaar.

De markt heeft, contre coeur maar toch, geaccepteerd dat de lege gebouwen moeten worden afgewaardeerd, dus financieel is er meer ruimte voor herbestemming.
Ontwerpers en architecten experimenteren al op grote en kleine schaal en eigentijdse ontwikkelaars vinden nieuwe constructies uit. Hier springt het nieuwe H-team gretig op in. De jonge professionals uit de wereld van ontwerp en ontwikkeling willen laten zien wat er al aan ideeën, kennis en gebouwen voorhanden is. Zij willen verbinden, interdisciplinair werken en modereren.

‘Herbestemming is niet nieuw’, zei minister Blok bij de overdracht naar het nieuwe H-team, ‘maar wel nieuw is dat ik als minister een grote bijdrage lever aan leegstaand vastgoed’. Het Rijk zoekt ook al naar een rijksbouwmeester met karakteristieke herbestemmingstrekken. In het profiel van de nieuwe rijksbouwmeester schrijft het Rijk dat: ‘In de komende jaren weinig nieuwbouw van rijkszijde zal worden gerealiseerd. Het zwaartepunt van de opgave voor de nieuwe rijksbouwmeester is verschoven van advisering over nieuwbouw naar renovatie en transformatie, en naar advisering over ruimtelijke ontwikkeling in de brede zin van het woord.’ Het gaat niet alleen om een nieuw leven voor de kantoorkolossen die het Rijk nu leeg achterlaat. De rijksherbestemmer kan juist ook de gebiedsontwikkeling op een hoger plan laten transformeren: de verdichting in de steden, de krimp en leegloop op het platteland. Hij kan met best practices de praktijk van de architect/ontwerper vernieuwen. Hij kan samen met zijn College van Rijksadviseurs het karakteristiek erfgoed verder inzetten.

Het nieuwe H-team dat aantrad in de week nadat Frits van Dongen afscheid nam, heeft al gastvrij onderdak gekregen bij het College van Rijksadviseurs. Het team barst van de energie, ideeën en ondernemerschap. In combinatie met de expertise van het College van Rijksadviseurs, kan de nieuwe rijksherbestemmer echt een verschil maken. Opdat herbestemmen de gewoonste zaak van de wereld wordt, zoals voorzitter Gerben van Dijk de ambitie van het nieuwe H-team verwoordt.

Submit a Comment